Podsumowanie roku 2012: Odznaczeni najwyższymi orderami państwowymi

Pisanie doktoratu i praca przy muzycznej stronie internetowej Outrave okazały się zabójcze dla bloga, jednak, jak widać, nie do końca :) Prawdopodobnie za miesiąc-dwa zakończę swoje edukacyjne przygody :) i zamierzam zajmować się tematami poruszanymi tutaj, chociaż obawiam się, że z przyczyn finansowych wyda to rezultaty dopiero za co najmniej rok. Na razie stawiam sobie bardziej prozaiczny cel: zarobić na aparat fotograficzny, ponieważ robienie zdjęć smartfonem przynosi coraz bardziej opłakane rezultaty. Merytoryczna część celów bloga prawdopodobnie zostane niedługo ujęta w bardziej ambitnym projekcie, dlatego jeżeli starczy mi na nią czasu, ta strona przyjmie bardziej artystyczny charakter (przynajmniej będę się starał, ponieważ w tej chwili trudno mi powiedzieć, czy nie robię zdjęć na miarę swoich możliwości z racji kiepskiego sprzętu, czy po prostu brak mi talentu).

Jak widać, na razie staram się przynajmniej pamiętać o zwyczajowych podsumowaniach rocznych. Wbrew moim obawom, w ubiegłym roku praktycznie nie było tygodnia, w którym Bronisław Komorowski nie odznaczył kogoś jedną z najwyższych klas polskich orderów. Tak jak wspominałem w zeszłym roku, nie brakowało dekoracji naukowców, artystów i zasłużonych dla gospodarki docenianych już przez Aleksandra Kwaśniewskiego, a pomijanych przez Lecha Kaczyńskiego. Jak można było się domyślać, wśród kawalerów znalazła się spora grupa działaczy politycznych, głównie związanych z PO i UW, chociaż pojawiają się również na tej liście "dewiacje" w lewo i w prawo (do osób wymienionych w tym poście trzeba doliczyć duża grupę samorządowców i b. aktywistów opozycji demokratycznej udekorowanych odznaczeniami niższych klas). Zwraca uwagę liczna reprezentacja prawników. Prezydent pamiętał jednak również o kilku postaciach, którzy zapisali interesującą kartę w historii walki Polski o niepodległość (J. Kowalewski, J. Dwernicki, W. Pałka, I. Gablech i inni lotnicy). Nie mogło się obyć bez dużej grupy cudzoziemców (często członków oficjalnych delegacji odwiedzających Polskę) i zasłużonych "Polonusów". Mam wrażenie, że MSZ coraz trudniej znaleźć osoby godne tak wysokich honorów, ponieważ o niektórych kawalerach (gł. z USA i Australii) udało mi się znaleźć w Internecie jedynie szczątkowe informacje. Z drugiej strony, znaleźli się wśród nich także byli i obecni politycy najwyższych szczebli (jak ja zazdroszczę Bałtom, że w ich republikach dzięki dekomunizacji można zrobić sporą karierę zanim skronia pokryje siwizna...), kilkoro wybitnych naukowców oraz Yoram Gross, autor kreskówek, które dobrze pamiętam z dzieciństwa:) Nadal nie jestem w stanie zrozumieć, dlaczego część z nich otrzymała Ordery Odrodzenia Polski zamiast Orderów Zasługi RP - przynajmniej w niektórych wypadkach decydują pewnie związki rodzinne i zawodowe z naszym krajem.

10 stycznia

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP  
Alejo Vidal-Quadras (ur. 1945) - eurodeputowany, b. wiceprz. PE, b. hiszp. senator

13 stycznia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Tadeusz Robak - kierownik Kliniki Hematologii Uniwersytetu Med. w Łodzi

19 stycznia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Marek Zbigniew Goliszewski (ur. 1952) - dziennikarz, prezes Business Centre Club i Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego
Zygmunt Konieczny (ur. 1937) - kompozytor teatralny, filmowy, piosenki literackiej

24 stycznia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Józef (Gotard) Dwernicki (1897-1944) - prawnik, sekretarz marszałków Sejmu, zamordowany przez hitlerowców za działalność w podziemnym wywiadzie we Francji
ks. Tadeusz Józef Kukla (ur. 1940) - b. rektor Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
Bernard Rudolph Bot (ur. 1937) - b. minister spraw zagr. Holandii
Lizeth Nawanga Satumbo Pena - ambasador Angoli w Polsce

2 lutego

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Aleksander Zygmunt Menhard (ur. 1927) - dziennikarz Radia Wolna Europa, żołnierz AK

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
Pieter van Vollenhoven (ur. 1939) - mąż holenderskiej księżniczki Małgorzaty, zasłużony dla bezpieczeństwa transportu

9 lutego

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Władysław Lucjan Gołąb (ur. 1931) - adwokat, publicysta, prezes Zw. Ociemniałych Żołnierzy RP i Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach

15 lutego

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Alberts Sarkanis (ur. 1960) - łotewski filolog, inspektor gen. MSZ, b. ambasador w Polsce (nb. kawaler Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Zasługi RP z 2009)

22 lutego

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
ks. Jan Łach (ur. 1927) - biblista, b. rektor ATK (ob. UKSW) w Warszawie
Franciszek Połomski (ur. 1934) - prawnik, b. prorektor Uniwersytetu Wrocławskiego, b. senator

29 lutego

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Stanisław Borucki (ur. 1939) - konsul honorowy RP w Anchorage
Willem Dutilh - konsul honorowy RP w Amsterdamie
gen. armii Jean-Louis Georgelin (ur. 1948) - b. szef sztabu gen. Francji, wlk. kanclerz Legii Honorowej
Klaus Hahlbrock - profesor biochemii z Kolonii
Zbigniew Jacek Wojciechowski - konsul honorowy RP w Houston

1 marca

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
Joon Jae Lee - ambasador Korei Płd. w Polsce
Iwan Najdenow - ambasador Bułgarii w Polsce

13 marca

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
Asalina Raymond Mamuno - ambasador Nigerii w Polsce
Aleksiej Juriewicz Wołkow (ur. 1958) - ambasador Kazachstanu w Polsce (ob. wicemin. SZ)

19 marca:

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Krystyna Bednarczyk - b. sędzia Sądu Najwyższego
Helena Ciepła (ur. 1939) - b. sędzia Sądu Najwyższego
Andrzej Deptuła - sędzia Sądu Najwyższego
Lidia Misiurkiewicz - sędzia Sądu Najwyższego
Elżbieta Teresa Skowrońska-Bocian (ur. 1948) - profesor prawa UW, sędzia Sądu Najwyższego
Józef Stanisław Skwierawski (1943-2012) - sędzia Sądu Najwyższego-emeryt, przewodnik górski
Marek Stanisław Sychowicz - b. sędzia Sądu Najwyższego
Herbert Robert Szurgacz (ur. 1941) - profesor prawa Uniwersytetu Wrocławskiego, b. sędzia Sądu Najwyższego

21 marca:

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Eberhard Makosz - profesor sadownictwa Uniwersytetu Przyr. w Lublinie

22 marca:

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Andrzej Gaberle (1937-2012) - profesor kryminologii UJ, b. poseł

30 marca:

Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
Jan Pieter Balkenende (ur. 1956) - b. premier Holandii

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
Benedykt Julian Krok (ur. 1965) - karmelita bosy, kustosz sanktuarium maryjnego w Berdyczowie

3 kwietnia:

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Kazuko Takashima - konsul honorowy RP w Osace

11 kwietnia:

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
François Barry Martin-Delongchamps (ur. 1949) - ambasador Francji w Polsce

16 kwietnia:

Order Orła Białego
Jerzy Juliusz Regulski (ur. 1924) - doradca prezydenta RP, b. senator, ambasador w Strasburgu i pełnomocnik rządu ds. reformy terytorialnej

18 kwietnia

Order Orła Białego
Aníbal Cavaco Silva (ur. 1939) - prezydent Portugalii, b. premier
Władysław Findeisen (ur. 1926) - automatyk, b. rektor Politechniki Warszawskiej, prz. Prymasowskiej Rady Społ., czł. PAN, b. senator
Wojciech Kilar (ur. 1932) - pianista, kompozytor, gł. filmowy

Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
Maria Cavaco Silva (ur. 1938) - pierwsza dama Portugalii, filolog
Pedro Passos Coelho (ur. 1964) - premier Portugalii

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
António Costa (ur. 1961) - burmistrz Lizbony, b. minister, m.in. SW i sprawiedliwości oraz wiceprz. PE
Krzysztof Andrzej Pomian (ur. 1934) - profesor filozofii UMK, dyr. Muzeum Europy w Brukseli
Andrzej Krzysztof Trzaskowski (ur. 1933) - profesor embriologii UW, czł. PAN i PAU

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
gen. por. Carlos Alberto de Carvalho dos Reis - szef Gabinetu Wojsk. prezydenta Portugalii
Miguel Morais Leitão (ur. 1964) - sekretarz stanu ds. europejskich
Arnaldo Pereira Coutinho - sekr. generalny w Kancelarii Prezydenta
Paulo Portas (ur. 1962) - minister spraw zagr. Portugalii, b. min. obrony

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Karol Jan Myśliwiec (ur. 1934) - archeolog, egiptolog, profesor UW, członek PAN
Henryk Skarżyński (ur. 1954) - dyr. Światowego Centrum Słuchu w Kajetanach, Krajowy Konsultant ds. Otolaryngologii
Andrzej Jarosław Udalski (ur. 1957) - astronom, astrofizyk, dyr. obserwatorium UW, czł. PAN i PAU
Wojciech Hubert Żurek (ur. 1951) - fizyk kwantowy z Los Alamos National Laboratory

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
António de Almeida Ribeiro (ur. 1955) - sekr. gen. MSZ Portugalii
Luísa Bastos de Almeida (ur. 1950) - doradca ds. zagr. w Kancelarii Prezydenta
Luís Braga da Cruz (ur. 1942) - minister gospodarki Portugalii
Francisco Duarte Lopes - dyr. gen. ds. europejskich w MSZ
Madalena Fischer - dyr. gabinetu ministra spraw zagr.
Francisco Ribeiro de Menezes - szef gabinetu premiera Portugalii 
Rui Rio (ur. 1957) - burmistrz Porto 

24 kwietnia 

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Jerzy (Igor) Mitoraj (ur. 1944) - rzeźbiarz, rysownik

26 kwietnia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Edyta Gertruda Anyżewska (ur. 1943) - sędzia NSA
Krystyna Jadwiga Borkowska - sędzia NSA
Barbara Krystyna Gorczycka-Muszyńska - sędzia NSA
Bogusław Jan Gruszczyński - sędzia NSA
Andrzej Jan Grzelak - b. sędzia NSA i wicemin. sprawiedliwości
Edward Kierejczyk - sędzia NSA
Piotr Małoszewski (ur. 1950) - profesor geologii w Monachium, działacz katolicki i polonijny
Maria Krystyna Rzążewska - sędzia NSA
Elżbieta Stebnicka - sędzia NSA
Jerzy Sulimierski - sędzia NSA
Bożena Kazimiera Walentynowicz - sędzia NSA
Leszek Jarosław Włoskiewicz - sędzia NSA

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Anna Wierzbicka-Besemeres (ur. 1938) - profesor językoznawstwa w Australii
Yoram Gross (ur. 1926) - reżyser filmów animowanych ur. w Krakowie

8 maja

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
Åge Bernhard Grutle (ur. 1952) - Lord Szambelan na dworze norweskim
Enok Nygaard (ur. 1945) - ambasador Norwegii w Polsce

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Knut Brakstad (ur. 1956) - osobisty sekretarz króla Norwegii
Merete Fjeld Brattested (ur. 1963) - szef protokołu dyplomatycznego w MSZ Norwegii
Nils Petter Granholt - brygadier, szef kancelarii króla Norwegii

10 maja

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Maciej Mikołaj Geller (ur. 1941) - profesor fizyki UW, dyr. Warsz. Festiwalu Nauki
Franciszek Ziejka (ur. 1940) - profesor historii literatury pol., b. rektor UJ, prz. Społ. Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa

11 maja

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Kazimierz Małecki (ur. 1952) - prezes Krajowej Izby Rozliczeniowej, b. sekretarz Rady Ministrów i wiceszef Kancelarii Prezydenta

17 maja

Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
gen. bryg. (pośmiertnie) Aleksander Krzyżanowski (1895-1951) - komendant Okręgu Wileńskiego AK


Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Barbara Mikulski (ur. 1936) - senator ze stanu Maryland, wcześniej reprezentantka

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Leszek Maciej Pacholski (ur. 1944) -  profesor zarządzania (ergonomik przemysłu) Politechniki Poznańskiej, b. prz. rady nadzorczej Stoczni Szczecińskiej i Rady Ochrony Pracy

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Zygmunt Biernat - prezes Koła AK w USA
Maria Cieśla - prezes Muzeum Polskiego w Stanach Zjednoczonych
płk Albert Cox - oficer Gwardii Nar. z Newark
gen. dyw. William Lee Enyart (ur. 1949) - czł. Izby Reprezentantów, wcześniej d-ca Gwardii Nar. Illinois
Mark Kirk (ur. 1959) - senator ze stanu Illinois, wcześniej deputowany
Walter Wlodzimierz Klonowski - weteran  II wojny światowej z Chicago
Władysław Lis - weteran 1 Dywizji Pancernej z Chicago
gen. bryg. Johnny Ray Miller - d-ca Gwardii Nar. Illinois
Patrick Joseph "Pat" Quinn III (ur. 1948) - gubernator stanu Illinois w USA
Stanisław Olgierd Stawski (ur. 1924) - założyciel firmy Stawski Imports w Chicago

23 maja

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Jan Henryk Turnau (ur. 1933) - pisarz, publicysta, działacz społeczny
Stefan Mieczysław Wilkanowicz (ur. 1924) - b. red. nacz. "Znaku", wiceprz. Międzynar. Rady Oświęcimskiej i Pol. Komitetu ds. UNESCO, współautor preambuły Konstytucji

24 maja

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Józef Mitura - prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Brodnicy
Marceli Ostrowski - mjr lotnictwa, pilot II wojny światowej zam. w Kanadzie
Jerzy Roman Skrobot (ur. 1943) - pisarz, dziennikarz radiowy, działacz spółdzielczy z Krakowa

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP 
Girolamo Arnaldi (ur. 1929) - włoski historyk mediewista, czł. Akademii Rysiów

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Akrasid Amatayakul - ambasador Tajlandii w Polsce
Jorge Alberto Barrantes Ulloa - ambasador Kolumbii w Polsce
Antonio Caloro - historyk z Salerno, autor książki o II Korpusie Polskim
adm. Edouard Guillaud (ur. 1953) - szef sztabu armii francuskiej
gen. Norton Allan Schwartz (ur. 1951) - d-ca lotnictwa USA
Reşit Uman (ur. 1948) - ambasador Turcji w Polsce

4 czerwca

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Danuta Mirosława Wałęsa (ur. 1949) - b. pierwsza dama RP, działaczka społeczna

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Maria Helena Lipska (ur. 1928) - filolog, żona i współpracowniczka Jana Józefa Lipskiego
Maria Straszewska (ur. 1919) - profesor historii literatury pol. XIX w., sekr. red. Biuletynu Informacyjnego i BIP KG AK
Anna Zofia Trzeciakowska (ur. 1927) - tłumaczka i historyk literatury anglosaskiej, b. wiceprezes pol. PEN Clubu

6 czerwca

Order Orła Białego
Giorgio Napolitano (ur. 1926) - prezydent Włoch, b. prz. Izby Deputowanych i minister spraw wewn.

14 czerwca

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
gen. Stéphane Abrial (ur. 1954) - szef Naczelnego Dowództwa Transformacji NATO, b. d-ca francuskiego lotnictwa

15 czerwca

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Witold Sadowy (ur. 1920) - aktor, autor felietonów o teatrze

19 czerwca

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Andrzej Bogusław Legocki (ur. 1939) - biochemik, b. prezes PAN

20 czerwca

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
Jaroslav Šabata (1927-2012) - filozof, politolog, działacz Karty 77, b. minister bez teki Czechosłowacji (pośmiertnie)

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Giuseppe Campana - historyk 2 Korpusu PSZ
Otgon Dambiinyam - ambasador Mongolii w Polsce
Marcos Domakoski (ur. 1953) - b. prezes Izby Handlowej stanu Parana w Brazylii

28 czerwca

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Wojciech Marchewczyk (ur. 1951) - dziennikarz podziemny w Małopolsce, b. wiceprezes SDP

3 lipca

Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
Tadeusz Konwicki (ur. 1926) - prozaik, scenarzysta i reżyser filmowy

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Wiesław Myśliwski (ur. 1932) - pisarz, dwukrotny laureat Nike

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Maria Magdalena Dąbska (ur. 1921) - patomorfolog, profesor Instytutu Onkologii (guz Dąbskiej)

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Sun Yuxi (ur. 1951) - ambasador Chin w Polsce

4 lipca

Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
ppłk Jan Kowalewski (1892-1965) - kryptolog, oficer wywiadu, złamał sowieckie szyfry w czasie wojny polsko-bolszewickiej

23 lipca

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
płk Andrzej Franciszek Ksawery Jeziorski (ur. 1922) - prezes Fundacji Stowarzyszenia Lotników Polskich, pilot 304 Dywizjonu
mjr Adam Mieczysław Ostrowski (ur. 1919) - pilot II wojny światowej, prz. zarządu koła Stowarzyszenia Lotników Polskich w Londynie

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Jerzy Bogdan Cynk (ur. 1925) - historyk lotnictwa zam. w Wlk. Brytanii
Adam Jamróz (ur. 1945) - b. senator, wicemin. edukacji nar. i sportu, sędzia TK i rektor uniw. w Białymstoku
Marzenna Maria Schejbal (ur. 1924) - prezes Oddz. Londyn Koła b. Żołnierzy Armii Krajowej

26 lipca

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Czesław Janicki (1926-2012) - profesor zootechniki Akad. Roln. w Poznaniu (b. prorektor), b. wicepremier i min. rolnictwa

11 sierpnia

Krzyż Komandorski Orderu Krzyża Wojskowego
mjr Rafał Tadeusz Lis - oficer kawalerii powietrznej, d-ca bazy w Arianie w Afganistanie, szef sztabu pol. kontyngentu w Czadzie

15 sierpnia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Karolina Kaczorowska (ur. 1930) - ostatnia pierwsza dama na emigracji, nauczycielka

16 sierpnia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Jolanta Teresa Wiśniewska (ur. 1959) - działaczka opozycji demokr., b. prezes Radia Eska i dyr. gen. RMF, czł. zarządu Pol. Radia, prezes Związku Pracodawców Mediów Publicznych

24 sierpnia

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
Lee Feinstein (ur. 1959) - ambasador USA w Polsce

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Stefano Manservisi - dyr. gen. KE ds. wewn., wcześniej ds. rozwoju

5 września

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Maria Szymerska (1914-93) - działaczka harcerska w Gorlicach, obozach koncentrac. i USA

6 września

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
Michael Novak (ur. 1933) - amer. politolog, ekonomista, teolog

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
płk Imrich Gablech (ur. 1915) - czeski pilot w polskim lotnictwie wojsk.
Chris Korwin-Kuczynski (ur. 1953) - radny i wiceburmistrz Toronto

19 września

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Andrzej Jan Kalwas (ur. 1936) - b. min. sprawiedliwości, czł. Trybunału Stanu, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Marcy Kaptur (ur. 1946) - kongresmen z Ohio

1 października

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Wanda Maria Chotomska (ur. 1929) - pisarka, twórca "Jacka i Agatki", prezes Pol. Fundacji Dzieci i Młodzieży

2 października

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Mugurel Constantin Isărescu (ur, 1949) - b. premier i prezes Banku Nar. Rumunii

3 października

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Leszek Adam Dobrzański (ur. 1947) - prof. inż. materiałowej, prorektor Politechniki Śląskiej

17 października

Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
Albert II (ur. 1958) - książę Monako
Charlene (ur. 1978) - księżna Monako

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
José Badia (ur. 1945) - min. spraw zagr. Monako
Claude Giordan - ambasador Monako w Niemczech i Polsce
Georges Lisimachio - szef gabinetu księcia

18 października

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Wanda Wiktoria Półtawska (ur. 1921) - prof. PAT w Krakowie, psychiatra, przyjaciółka Jana Pawła II

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
Siegfried Maser (ur. 1938) - filozof, matematyk, fizyk, b. rektor uniw. w Wuppertalu

23 października

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Jan Kobuszewski (ur. 1934) - aktor (m.in. pierwszy polski serial), wokalista

25 października

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Krystyna Kubicka (ur. 1930) - kier. Kliniki Kardiologii Centrum Zdrowia Dziecka

26 października

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Janusz Odrowąż-Pieniążek (ur. 1931) - długoletni dyr. Muzeum Literatury im. Mickiewicza w Warszawie

31 października

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
George Soros (ur. 1930) - finansista, twórca m.in. Fundacji im. Batorego

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Halldór Ásgrímsson (ur. 1947) - b. premier Islandii, sekr. gen. Nordyckiej Rady Min.
Marian Tadeusz Ceregra - sekretarz Rady Polonii Nowozelandzkiej
gen. broni Rainer Korff (ur. 1955) - d-ca korpusu Nord-Ost w Szczecinie

6 listopada

Order Orła Białego
Jerzy Karol Buzek (ur. 1940) - profesor inżynierii chemicznej, b. premier, prz. Parlamentu Europejskiego
Ivor Norman Davies (ur. 1939) - historyk, prof. University College London, czł. PAU
Adam Justyn Strzembosz (ur. 1930) - prof. KUL, b. I prezes Sądu Najwyższego i wicemin. sprawiedliwości

12 listopada

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Jan Tadeusz Tombiński (ur. 1958) - ambasador m.in. przy Unii Europejskiej, florecista, działacz NZS

15 listopada

Order Orła Białego
François Hollande (ur. 1954) - prezydent Francji

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Laurent Fabius (ur. 1946) - min. spraw zagr. Francji, b. premier i prz. Zgromadzenia Nar. 


Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
Nicole Bricq (ur. 1947) - min. handlu zagr., wcześniej ekologii
Bernard Cazeneuve (ur. 1963) - wicemin. spraw zagr., ob. min. budżetu

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Pierre Buhler (ur. 1954) - ambasador Francji w Polsce
Paul Jean-Ortiz (ur. 1957) - doradca prezyd. Francji ds. zagr.
Laurent Stefanini - szef protokołu 

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP 
Pierre Besnard - szef gabinetu prezydenta 
Christoph Horst Heubner (ur. 1949) - działacz na rzecz centrum młodzieży w Oświęcimiu
Philippe Léglise-Costa - doradca prezydenta Francji ds. europejskich
Helmut Morlok - architekt, badacz historii KL Auschwitz
gen. Benoît Puga (ur. 1953) - szef sztabu prezydenta, b. szef wywiadu

21 listopada

Order Orła Białego
Andris Bērziņš (ur. 1944) - prezydent Łotwy

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Witold Marian Król (ur. 1938) - przywódca "Solidarności" w Radomiu w latach 80.

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Rosmidah Zahid - ambasador Malezji w Polsce

22 listopada

Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
Dace Seisuma (ur. 1973) - pierwsza dama Łotwy, endokrynolog

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Wojciech Kazimierz Bartkowski - weteran TOPR
Gundars Daudze (ur. 1965) - b. prz. Sejmu, szef kancelarii prezydenta Łotwy
Andrejs Pildegovičs (ur. 1971) - wicemin. spraw zagr.

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Marģers Krams (ur. 1965) - ambasador Łotwy przy UE
Jānis Maizītis (ur. 1961) - doradca prezydenta ds. bezpieczeństwa, b. prokurator gen. (ob. prz. Trybunału Konst.)
Juris Pūce - sekr. stanu w min. gospodarki
Einars Semanis (ur. 1957) - ambasador Łotwy w Polsce, b. wicemin. spraw zagr.

6 grudnia

Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
ks. kard. Joachim Meisner (ur. 1933) - metropolita Kolonii, ur. we Wrocławiu

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Adam Zagajewski (ur. 1945) - literat, wykładowca (m.in. tajnego TKN), tłumacz

11 grudnia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Antoni Zbigniew Nowakowski (ur. 1943) - biocybernetyk, inżynier biomedyczny, b. prorektor Politechniki Gd.
Janusz Włodzimierz Rachoń (ur. 1946) - chemik, b. rektor Politechniki Gd. i senator

12 grudnia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Eleonora Zielińska (ur. 1945) - prof. prawa karnego UW, sędzia Trybunału Stanu, działaczka społ. (m.in. Kongres Kobiet)

Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Alain Jules François Touraine (ur. 1925) - socjolog, profesor Wyższej Szkoły Nauk Społ. w Paryżu

21 grudnia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Władysław Pałka (1912-2012) - adwokat, oficer wywiadu AK (rozpracowywanie V-1 i V2) i działacz WiN (pośmiertnie)

Podsumowanie roku 2012: Nazwy ulic nadane w 43 największych miastach Polski

Jednak natura ciągnie wilka do lasu ;) Nie mogłem odżałować, że nie dociągnąłem przynajmniej do 30 postów na tym blogu i postanowiłem przynajmniej opublikować podsumowania wzorowane na zeszłorocznych, a ciekawych nowych patronów nie brakowało, by wymienić Kazimierza Nowaka, Heinricha von Stephana, Franza Waxmana, Tadeusza Sendzimira, czy Jana Tarasiewicza. O swoich dawnych kolegach pamiętali m.in. już tradycyjnie żużlowcy. Najczęściej, bo trzy razy, na poniższej liście pojawia się niedawno zmarły Václav Havel. Po raz pierwszy pojawiła się na niej Wisława Szymborska. Mam nadzieję, że moje zestawienie do czegoś Wam się przyda, a przynajmniej zaciekawi.

Warszawa:
- Grudowska
- Komfortowa, Niewinna (Wilanów)
- Park gen. Gustawa Orlicz-Dreszera (d. Mokotowski; Mokotów)
- rondo Emilii Malessy „Marcysi” (oficer AK i WiN; Ursus)
- rondo Jerzego Turowicza (red. nacz. "Tygodnika Powszechnego"; Żoliborz)
- bulwar Jana Karskiego (dyplomata, historyk; Śródmieście)
- Antoniego Pankracego Łaguny (właściciel szkoły technicznej, filantrop; Wesoła)
- gen. Tadeusza Rozwadowskiego (Targówek)

- skwer Wolnego Słowa (Śródmieście)
- Wacława Wojtyszki (nauczyciel, oficer AK, więzień UB; Wawer)
- skwer Dobrego Maharadży (Jam Saheb Digvijay Sinhji, arystokrata, dyplomata, dobroczyńca pol. dzieci; Ochota)
- skwer Jacka Kaczmarskiego (Mokotów)
- rondo płka Bernarda Adameckiego (oficer lotnictwa i AK; Bemowo)
- Pszczela, Pasieki (Białołęka)
- Mieczysławy Ćwiklińskiej, Elżbiety Barszczewskiej (aktorki; Białołęka)
- Czarna, Gwiazda (Wilanów)
- Wiślanych Pól (Wawer)
- rondo László Osvátha (pracownik węgierskiego MSW, pomagał pol. uchodźcom; Białołęka)
- aleja Tomasza Hopfera (dziennikarz i komentator sportowy; Śródmieście)
- Dreptak Mirona Białoszewskiego (literat, przede wszystkim poeta; Śródmieście)
- rondo Józefa Mackiewicza (pisarz, publicysta; Śródmieście)
- Książąt Mazowieckich (Bielany, w tym d. część Encyklopedycznej)
- Kamionkowskie Błonia Elekcyjne (Praga-Południe)
- Małopolska (Białołęka)
- Aleja „Psotki i Śmieszki”, Alejka „Szewczyk Dratewka”, Alejka „Bajka Iskierki”, Alejka „Tajemnicze butki”, Alejka „Kozucha Kłamczucha”, Alejka „Ele - Mele”, Alejka „Dwie Dorotki”, Alejka „Płomyczek” (Śródmieście)
- aleja Antoniego Nowakowskiego (kierownik szkoły; Włochy)
- rondo Ignacego Mościckiego (prezydent RP, chemik; Praga-Południe)
- generała Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego (Wawer, Praga-Południe)
- rondo Tadeusza Kifera „Kruszynki” (żołnierz AK; Ursus)
- płka Witolda Łokuciewskiego (as myśliwski, d. część Narwik; Bemowo)
- Władysława Warneńczyka (król Polski), d. część J. K. Ordona, Wschowska (d. W. Warneńczyka; Wola)
- Giuseppe Verdiego, Giacomo Pucciniego, Gioacchino Rossiniego (włoscy kompozytorzy; Białołęka)

Kraków:
- Ludwika Zieleniewskiego (wynalazca, przemysłowiec), d. Wandy (Grzegórzki), prof. Marka Stachowskiego (kompozytor, Grzegórzki), Kajetana Stefanowicza (malarz, oficer Legionów; Prądnik Biały)
- Kazimierza Waltera (działacz AZS, Dębniki)

Łódź:
- Ogrody Romanów

Wrocław:
- Kazimierza Wierzyńskiego (literat, gł. poeta, Wojszyce)
- Lidzka (Zgorzelisko)
- rondo Żołnierzy Wyklętych (Południe)
- rondo Václava Havla (Południe)
- Jana Nowaka-Jeziorańskiego (Osobowice, Różanka, Poświętne)
- Staroleska (Stabłowice)
- Jana Mydlarskiego (antropolog, Marszowice)
- Ludwiga van Beethovena, Jana Kiepury (Jagodno)
- Jarosława Iwaszkiewicza (Wojszyce)
- Życzliwa (Krzyki)
- Śremska (Osobowice)
- Marca Polo (d. Betonowa), Krzysztofa Kolumba (d. Cementowa), Ferdynanda Magellana (d. Węglowa)
- Cementowa (Swojczyce)
- Babiego Lata, Mglista (Krzyki), Logiczna (Ratyń), Kolendrowa (Strachowice), Halicka, Podhalańska (Złotniki)

Poznań:
- Trocka (Komandoria)
- Przy Autostradzie, Serwisowa (Kotowo)
- Mirosławy (Głowieniec)
- Brylantowa, Krzemieniowa, Cyrkoniowa (Umultowo)
- Jedlicka, Bychawska (Krzesiny)
- skwer Ireny Bobowskiej (poetka, działaczka konspiracyjna, Jeżyce)
- gen. Stanisława Skalskiego (as myśliwski; Jeżyce, Golęcin)
- Redarowska (Żegrze)
- Czekoladowa, Karmelowa, Cynamonowa, Waniliowa (Umultowo)
- Kolorowa, Konstancji Łubieńskiej, Pastelowa, Prosta (Ławica)
- Nagłowicka (Starołęka)
- skwer Kazimierza Nowaka (podróżnik, Łazarz)

Gdańsk:
- Cypriana Kamila Norwida (Wrzeszcz Górny)
- Mirona Białoszewskiego (Wrzeszcz Górny)
- Miłocińska (Południe)
- skwer Krzysztofa Kolbergera (Strzyża)
- Mezowska (Kokoszki)
- Leśny Potok (Ujeścisko-Łostowice)
- Śliwkowa (Ujeścisko-Łostowice)

- Wigierska (Południe)
- rondo Pana Cogito (bohater poezji Z. Herberta; Piecki-Migowo)
- Bieszkowicka (Kokoszki)
- gen. Elżbiety Zawackiej (jedyna kobieta-cichociemny, pedagog; Południe)
- Świstaka (Jasień)

Szczecin:
- Tymiankowa, Bazyliowa (Dąbie), Olimpijska, Maratońska, Sprinterska (Nad Odrą)
- Pod Lasem (Dąbie), Panoramiczna (Pogodno)
- Toskańska (Pogodno)
- Małej Łąki, Wisławy Szymborskiej (Dąbie), Kolarska (Nad Odrą)
- Alpinistów (Pogodno)
- rondo Powstańców Warszawskich (Pogodno)
- Pistacjowa (Dąbie)
- Mglista (Dąbie)
- rondo mjra Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka" (Dąbie)

Bydgoszcz:
- skwer Teresy Ciepły (biegaczka)
- skwer Edwarda Woyniłłowicza (działacz społeczny i mecenas w Mińsku, zmarł w Bydgoszczy)
- rondo Misji Pokojowych ONZ
- kładka Krzysztofa Gotowskiego (działacz "Solidarności")
- Przy Parku
- most Esperanto
- Chmielnicka

Lublin:
- Zbigniewa Religi (kardiochirurg, polityk)
- Krystaliczna, Świetlista
- rondo Janusza Krupskiego (historyk, działacz "Solidarności")
- ulica Hieronima Dekutowskiego (dowódca partyzancki)
- skwer abpa Józefa Życińskiego
- Promienista
- most Mariana Lutosławskiego (inżynier, polityk, ofiara bolszewizmu)
- Sławinek
- Cmentarna
- skwer Tarasa Szewczenki (ukraiński poeta i malarz)
- Edwarda Wojtasa (polityk, samorządowiec)
- Tokarska
- Wrońska

Katowice:
- Zygfryda Wende (bokser, Szopienice)
- Agrestowa (Piotrowice)
- Park Bolina
- Franza Waxmana (kompozytor, dyrygent, laureat Oscara, os. Tysiąclecia)
- skwer Artystów Grupy Janowskiej (Janów)
- rondo Nikoli Tesli (serbski inżynier i wynalazca, Brynów)
- Karpiowa (Zarzecze)
- Adolfa Dygacza (etnograf, muzykolog)
- plac Bernarda Poloka (wiolonczelista, Brynów)
- skwer ks. Waldemara Dekiela (adm. parafii, Piotrowice)
- skwer Rybka
- plac św. Józefa Robotnika (Józefowiec)
- Pętla na Łącznej (Zawodzie), Pętla Tysiąclecie
- ks. Karola Żmija (wikary w Dębie i Lipinach, ofiara hitleryzmu)
- Waniliowa (Polesie)
- Krzysztofa Kolbergera (Zarzecze)
- plac Podwyższenia Krzyża (os. Tysiąclecia, unieważniona)
- skwer Wychowanków Janusza Korczaka (os. Tysiąclecia)
- skwer Józefa Kocurka (wiceprezydent Katowic, Bogucice)
- skwer ks. Bolesława Kałuży (organizator mszy w Krzyżowej, Wełnowiec)
- skwer Młodych Plastyków (os. Tysiąclecia)
- Tadeusza Sendzimira (inżynier hutniczy, wynalazca, Kostuchna)
- Imbirowa (Zarzecze)
- Kwiatów Polskich (Podlesie)
- Bederowiecka (os. Tysiąclecia)
- Park Bederowiec (os. Tysiąclecie Dolne)
- skwer Antoniego Węglarczyka (młociarz, Brynów)

Grób Oskara Sosnowskiego na Starych Powązkach

Białystok:
- rondo Krzysztofa Putry (polityk, Białostoczek Płd.)
- Geodetów (Skorupy)
- Oskara Sosnowskiego (architekt, konserwator, Śródmieście)
- rondo Artura Hasbacha (fabrykant, Dojlidy)
- Św. Anny (Śródmieście)
- rondo Jana Nowaka – Jeziorańskiego (Wysoki Stoczek)
- Jana Karskiego (Wysoki Stoczek)
- bulwary ks. Aleksandra Chodyki (dziekan białostocki, Bojary)
- Oriona, Andromedy (Bacieczki)
- Malwowa (Dojlidy Górne)
- Bolesława Krzywoustego (Pietrasze)
- plac im. Stanisława Moniuszki (Śródmieście)
- rondo Jana Tarasiewicza (kompozytor, inspirował D. Szostakowicza, Pieczurki)

Gdynia:
- adm. Romualda Wagi
- rondo kmdra Bogumiła Nowotnego
- Starochwaszczyńska, Węgierska, Czeska, Słowacka, Wyszehradzka, Karkonoska,  Pienińska, Trzy Korony, Bieszczadzka, Sudecka, Zawrat, Świętokrzyska, Łysogórska, Spiska, Orawska, Gorczańska, Beskidzka, Jadwigi Titz-Kosko (lekarz reumatolog), Stefana Skielnika (działacz polonijny, lobbysta na rzecz akcesji do NATO), Kacze Buki, Rudawska (Wielki Kack)
- Ketlinga (Chwarzno-Wiczlino)
- plac ks. Franciszka Blachnickiego (sługa Boży, zał. Ruchu "Światło-Życie", Oksywie)
- Skowronka, Rudzika, Puszczyka, Derkacza, Dzięcioła, Kukułki, Zimorodka, Izerska (Wielki Kack)
- promenada Ireny Kwiatkowskiej (Chwarzno-Wiczlino)

Częstochowa:
- rondo Tomasza Szwejkowskiego (dyr. Huty Częstochowa)
- rondo Marka Czernego (żużlowiec)
- rondo Václava Havla
- rondo Mariana Kaznowskiego (żużlowiec, samorządowiec)

Radom:
- Poziomkowa
- zniesiono Jana Januszowskiego (drukarz, kodyfikator ortografii), Stanisława Romanowskiego (pszczelarz, hallerczyk), Jana Olędzkiego
- prof. Leszka Kołakowskiego - dodano człon "aleja"

Sosnowiec:
- rondo Żołnierzy Wyklętych
- park Jacka Kuronia

Toruń:
- skwer Lucjana Broniewicza (historyk, dyr. Planetarium)
- skwer Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej
- Apatora (klub żużlowy)

Kielce:
- Tadeusza Boya-Żeleńskiego
- płka Józefa Teligi (oficer AK i WiN, działacz opozycji demokr.), d. gen. Zygmunta Berlinga
- Przemysława Gosiewskiego, d. część Żelaznej
- Wystawowa, Kongresowa

Gliwice:
- Gustawa Eiffela, Alberta Einsteina (Stare Łabędy)
- Lniana (Bojków Wschód)
- Żeglarska, Wakacyjna, Rekreacyjna (Zalew Czechowice), Rumiankowa (Czechowice Zachód)
- Morawska (Żerniki Las)
- Czereśniowa (Szobiszowice)
- skwer Franciszka Maurera (architekt, Stare Miasto)
- rondo Księżycowe, estakada Jana Heweliusza

Zabrze:
- Karola Goduli (przemysłowiec)
- Strefowa
- rondo Sybiraków
- Platynowa

Bytom:
- Tęczowa, d. część T. Kościuszki

Rzeszów:
- Odrzykońska, d. część Iwonickiej, Baligrodzka
- rondo rtm. Witolda Pileckiego
- skatepark im. Lee Richardsona (żużlowiec)
- gen. Józefa Zająca, Józefa Bema, Jana Skrzyneckiego

Olsztyn:
- hetmana Stanisława Żółkiewskiego (Gutkowo)
- ks. Roberta Bilitewskiego (działacz nar., os. Generałów)
- Stanisława Lewandowskiego (radca prawny, os. Generałów)
- 15 Dywizji, d. część Artyleryjskiej (os. WP)
- Władysława Trylińskiego (inż. komunikacji, os. Mazurskie)
- Mariana Rejewskiego (deszyfrant Enigmy, os. Mazurskie)
- Jacka Kuronia (Os. Nad Jeziorem Długim)

Bielsko-Biała:
- rondo Ireny Sendlerowej
- Borówkowa
- rondo Sybiraków
- rondo kpt. pilota Władysława Kułakowskiego

Ruda Śląska:
- Letnia (Kochłowice)
- Pieczarek (Kochłowice)

Rybnik:
- Henryka Mikołaja Góreckiego (kompozytor)
- Krajobrazowa
- rondo Solidarności, rondo Orzepowickie
- Za Komendą

Tychy:
- Rubinowa, Szmaragdowa, Bursztynowa
- Nad Potokiem

Dąbrowa Górnicza:
- rondo Budowniczych Huty Katowice
- Urocza
- tor modelarski im. Andrzeja Rachwała (kierownik klubu "Zefir", medalista Mistrzostw Świata)

Płock:
- Wilgi, Zagajnik
- Eugeniusza Płoskiego (prawnik, działacz katolicki), d. Edmunda Płoskiego (proletariatczyk)
- por. Kazimierza Otapa (zawiesił polską flagę w Tiergarten w 1945)
- ppłk. Jana Pasternakiewicza (oficer straży pożarnej)
- bł. bpa Leona Wetmańskiego (sufragan płocki, ofiara hitleryzmu)
- plac Książęcy
- skwer Harcerstwa Płockiego
- Fabryki Maszyn Żniwnych
- Józefa Oksińskiego (d-ca oddziału w powstaniu styczniowym)

Elbląg:
- 13 Elbląskiego Pułku Przeciwlotniczego (d. część Działkowej i Podchorążych)

Opole:
- osiedle Sady
- Václava Havla, d. część Małego Rynku
- Tytanowa, Chocimska, Marty

Gorzów Wielkopolski:
- Urodzajna
- Folwarczna, d. część Stalowej
- Tymiankowa
- Czechowska
- Gajowa
- Gryczana
- Skowronkowa, Mazurkowa
- Kadetów
- prof. Andrzeja Słabońskiego (agrotechnik)

Wałbrzych:
- Truskawkowa (Rusinowa)
- Villardczyków (Poniatów)

Zielona Góra:
- Helska
- rondo Nauczycieli Tajnego Nauczania
- rondo Tomasza Florkowskiego (architekt, radiowiec, prezes Tow. Przyjaciół Ziemi Lubuskiej)

Włocławek:
brak

Tarnów:
- plac Zabaw, Rekreacji i Sportu im. Janusza Kusocińskiego
- skwer Europejski
- skwer św.Maksymiliana Marii Kolbego
- Eugeniusza Niedojadło (więzień KL Auschwitz, działacz na rzecz pojednania polsko-niemieckiego), Przyjazna

Chorzów:
- park na Górze Redena, d. na Górze Wyzwolenia
- rondo prof. Wilhelma Wagnera (neurochirurg, działacz społeczny)
- Wilhelma Kollmanna (dyr. Huty Bismarcka-Baildon)
- ks. Konrada Szwedy (m.in. proboszcz św. Floriana), d. część W. Reymonta

Koszalin:
- rondo Henryki Rodkiewicz (zał. Teatru Propozycji "Dialog")
- rondo mjra Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki"

Kalisz:
- Radosna
- Grecka, Andrzeja i Olgi Małkowskich (twórcy polskiego harcerstwa), Szarych Szeregów
- Czesława Miłosza
- rondo na Trakcie Wieluńskim, Starożytne

Legnica:
brak

Grudziądz:
- ks. rtm. Zdzisława Peszkowskiego (kapelan harcerski i rodzin katyńskich)
- rondo Ryszarda Kaczorowskiego
- Jerzego Feldmana (malarz)
- rondo Józefa Błachnio (kier. Muzeum Miejskiego)

Jaworzno:
- Radwańskich (rodzina zasłużona dla przemysłowych początków Jaworzna)
- Jana Pawła II
- adm. Andrzeja Karwety
- rondo Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy

Słupsk:
- skwer Heinricha von Stephana (niemiecki minister poczty, modernizator tej służby)
- św. Klary z Asyżu

Jastrzębie-Zdrój:
- Józefa Wybickiego, Kazimierza Pułaskiego, Artura Grottgera, Zachodnia, Rostków (działacze narodowi), Hetmańska, Łanowa, Cmentarna, Podmiejska, Lwowska, Grodzka, Rzeczna, ks. - Maksymiliana Kowalczyka (proboszcz w Moszczenicy)
- Macieja Mielżyńskiego (d-ca III Powstania Śląskiego) i Michała Grażyńskiego (wojewoda śląski), d. Pawła Findera, Szarych Szeregów, d. część Armii Krajowej

Historyczne to i owo, odc. 3

 Jak wiadomo Słowacki wielkim poetą był, ale na Nobla się nie załapał, nie ta epoka.

W najbliższy weekend wybieram się do Krakowa. Mam nadzieję, że pogoda nie będzie tragiczna i po powrocie będę mógł Wam coś ciekawego napisać o tamtejszych cmentarzach. Na razie - garść ciekawostek inspirowanych biogramami na stronie Ulice Twojego Miasta. Niektóre mogą wydawać się banalne, ale mnie autentycznie zaskoczyły.

Czy wiecie, że...

- inspiracją dla twórcy języka esperanto Ludwika Zamenhofa były problemy komunikacyjne mieszkańców rodzinnego Białegostoku, który podobnie jak Łódź był "miastem czterech kultur" - polskiej, żydowskiej, rosyjskiej i niemieckiej. W 1913 r. Doktor Esperanto był nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla. Notabene w kontekście Polaków, którzy pretendowali do tej nagrody, lecz jej nie otrzymali, poza propozycjami z ostatnich latach najczęściej wymienia się Elizę Orzeszkową i Stefana Żeromskiego, ale byli wśród nich też choćby Witold Gombrowicz, fizyk Kazimierz Fajans (żeby tak doczekać jego ulicy w Warszawie...) i medyk Rudolf Weigl, o którym na pewno napiszę następnym razem.

- "ojciec polskiego harcerstwa" Andrzeja Małkowski po raz pierwszy zetknął się z tego typu organizacjami młodzieżowymi w listopadzie 1909 r., kiedy otrzymał do przetłumaczenia podręcznik Roberta Baden-Powella "Skauting dla chłopców"...jako karę za spóźnienie na zbiórkę lwowskiego stowarzyszenia patriotyczno-gimnastycznego "Sokół-Macierz".

- kiedy 26 września 1994 r. prezydent Lech Wałęsa dokonywał otwarcia nowego gmachu Mennicy Państwowej przy ul. Żelaznej 56, zażartował, że niepokoi go nazwa maszyny do bicia monet, którą symbolicznie uruchomił. Wyprodukowała ją niemiecka firma...Schuler.

- Jako pierwszy termin "cybernetyka" (nauka o systemach sterowania i związanych z nimi procesach komunikacyjnych) użył w 1843 r. w pracy Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem polski filozof i pedagog Bronisław Trentowski (1808-69). Jest o tyle ironiczne, że ten inspirujący się romantycznym mesjanizmem myśliciel proponował również spolszczenie licznych terminów naukowych (np. "chowanna" zamiast "edukacja"), jednak jego propozycje się nie przejęły. Niestety na świecie o tym osiągnięciu Trentowskiego się nie pamięta, np. Wikipedii przypisuje wynalazek cybernetyki sławnemu francuskiemu fizykowi Andre-Marie Amperowi, który pisał o niej dwa lata po naszym rodaku. W Polsce też jest już postać na tyle zapomniana, że w Przemyślu chcą mu zabrać ulicę, do czego mam nadzieję nie dojdzie.

PS 1. Ubolewam nad tym, że ostatecznie patronem ulicy w Przemyślu (ani nigdzie indziej w Polsce) nie został Herman Lieberman (był nim chyba tylko kiedyś w gdańskim Wrzeszczu), który jak się okazuje był wystarczająco szlachetny, aby pośmiertnie otrzymać Order Orła Białego (chociaż sam był przeciwnikiem orderów), ale nie jest godny ulicy w swoim mieście. Mam nadzieję, że jeszcze kiedyś wiatr historii powieje w pomyślną dla niego stronę. Drogi PiS-ie, ja wiem, że Ty myślisz, że ja Cię lubię, bo nie lubię (łagodnie mówiąc) innych partii parlamentarnych, ale nie zdziw się, że jak co do czego, to Cię jednak nie lubię ;)

PS 2. A propos komentarza pod linkiem nr 1: nic mi nie wiadomo, żeby gwiazda porno Teresa Orlowski pochodziła z Przemyśla. Grono wypróbowanych detektywów ustaliło, że z Dębicy ;)

- jednym z pracowników firmy BPA Bygproduction AB projektujących wieżowiec Intraco I przy warszawskiej ulicy Stawki był inż. Diebitsch, potomek Hansa von Diebitscha-Iwana Dybicza, niemieckiego feldmarszałka w służbie rosyjskiej, który zmarł na cholerę próbując bez większego powodzenia stłumić powstanie listopadowe. Poza utm.info.pl nie znalazłem potwierdzenia tej informacji, ale to prawdziwy chichot historii. Skądinąd budowa Intraco ponosi winę za brak tak oczywistej nazwy ulicy w Warszawie, jak Żoliborska.

Cmentarze ewangelickie na warszawskiej Woli

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski - widok na aleję D

Wbrew temu, czego można by oczekiwać nie zamierzam rozpocząć tego posta od zdania "Nie pisałem nic, bo nie miałem czasu" :), gdyż jak wiadomo "chcieć to móc". Problemem był przede wszystkim brak dobrych pomysłów na wpisy (na szczęście te, na których mi najbardziej zależało, już powstały, ponieważ istnieje duże prawdopodobieństwo, że w nowym roku kalendarzowym tego czasu naprawdę będzie już bardzo niewiele) oraz zastanawianie się, czy nie porzucić tego bloga i nie założyć nowego, który byłby poświęcony jedynie moim wyprawom na cmentarze. Z każdym miesiącem w mojej bazie danych jest coraz więcej zdjęć (ogółem już ponad 1200) i mam coraz większą nadzieję, że nadejdzie dzień, w którym na ich podstawie powstanie coś na podobieństwo tego, co już istnieje w Rosji. Ale zanim on nadejdzie, pewnie minie jeszcze kilka lat realizacji innych, mniej autorskich projektów z pogranicza historii i politologii, więc pozostaje się cieszyć, tym co się już ma :) Na pewno pod koniec roku pojawią się podsumowania na wzór zeszłorocznych, wciąż uzupełniany jest także post o Powązkach Wojskowych i galeria miejsc pochówku kawalerów i dam Orła Białego (a przede mną listopadowy wyjazd do Krakowa...) W międzyczasie postaram się wrzucić jeszcze coś ciekawego ;)

Dwa tygodnie temu definitywnie (oczywiście biorąc pod uwagę stan dzisiejszy) zakończyłem przygodę z fotografowaniem najciekawszych nagrobków warszawskich cmentarzy: Ewangelicko-Augsburskiego (dalej: CEA) i Ewangelicko-Reformowanego (dalej: CER). Jako miejsce realizacji mojej pasji mocno mi je rekomendował mój serdeczny (choć na razie tylko internetowy) kolega Tomasz Otocki (przy okazji polecam prowadzone przez niego interesujące profile o Brześciu i Łotwie). Trzeba przyznać, że "luterański" ma swój specyficzny, z racji niewielkiej powierzchni nieco klaustrofobiczny, a na pewno bardzo historyczny klimat, zaś "kalwiński" (w cudzysłowie i z racji potocznego charakteru przymiotnika, i z racji pochówku osób innych wyznań) jak na skromne wymiary obfituje w miejsca spoczynku wybitnych Polaków różnych profesji. Opuszczałem jednak to miejsce nieco zawiedziony, ponieważ z porównania opisów w nie tak znowu dawno wydanych książkach autorstwa syna byłego administratora CEA Eugeniusza Szulca na temat tej nekropolii ze stanem rzeczywistym wynika, że część wartych uwagi nagrobków w ostatnich latach przestała istnieć. Wiele z nich nie istniało już w czasie prowadzenia badań przez Szulca - wśród osób o nieustalonym miejscu pochówku wymienia on m.in. jednego z czołowych architektów polskiego klasycyzmu Jana Chrystiana Kamsetzera (1753-95), przywódcę pierwszego patriotycznego spisku w Królestwie Kongresowym "Panta Koina" Ludwika Mauersbergera (1796-1823), ekonomistę i inżyniera Jana Ferdynanda Naxa (1736-1810) oraz autora pierwszej polskiej bibliografii medycznej Jerzego Chrystiana Arnolda (1747-1827). Na CER nie znajdziemy już mogił m.in. znanej w Europie śpiewaczki Zofii Mingardi, żony dyrektora mediolańskiej La Scali (zm. 1926) i popularnego m.in. w USA portrecisty znanych osobistości Edwarda Głowackiego.

Poszukując materiałów do artykułu nt. pochowanych w Warszawie wybitnych ewangelików z dawnego województwa elbląskiego dla kwartalnika "Prowincja", nie udało mi się odnaleźć także miejsca pochówku pochodzącego z okolic Kwidzyna profesora prawa Uniwersytetu Warszawskiego i aktywnego działacza społecznego Aleksandra Engelke (1778-1839). W niektórych przypadkach pierwotny kształt grobów z czasem się zatarł, np. nie znając rodzinnych powiązań długoletniego szefa polskiej poczty malborczanina Ernesta Sartoriusa de Schwanenfelda (1740-1820) trudno uwierzyć, że jego szczątki spoczywają w grobowcu aktywnych w branży metalowej Hennebergów (cytowanie tu całego tekstu wydaje mi się bezcelowe; mam nadzieję, że za jakiś czas znajdzie się na stronie, do której linkowałem powyżej). Spora liczba wiekowych płyt nagrobnych trafiła do lapidarium znajdującego się przy ogrodzeniu oddzielającym od siebie CEA i CER.

Oczywiście wyżej wymienione fakty nie przekreślają ogromnych walorów historycznych dorobku Szulca. Wysiłek włożonych przez niego w odtwarzanie losów współwyznawców i przedstawicieli pokrewnych nurtów religijnych musi imponować. Dobrze jednak się stało, że jego praca znajduje naśladowców, ponieważ historia tych nekropolii nie uległa jeszcze zakończeniu (i, biorąc pod uwagę liczbę pozostałej na nich wolnej przestrzeni, jeszcze na pewno długo nie ulegnie). W ostatnich dekadach PRL i w okresie III RP wieczny przystań znalazły tam takie osoby, jak:
- aktorka Gabriela Kownacka (1952-2010),
- chemik, wynalazca, pionierka wydobycia siarki w okolicach Tarnobrzega Halina Leszczyńska (1928-83),
- historyk sztuki, długoletni dyr. Muzeum Nar. w Warszawie Stanisław Lorentz (1899-1991),
- krytyk literacki i poeta Jan Nepomucen Miller (1890-1977),
- reżyser radiowy, m.in. "Matysiaków" Zdzisław Nardelli (1913-2006),
- prezes Stowarzyszenia "Pax" i Związku Sybiraków, członek Rady Państwa Ryszard Reiff (1923-2007),
- wiolonczelista, członek kabaretowej Grupy "MoCarta" Artur Renion (1972-2000),
- wokalista, gitarzysta, autor piosenek (i doktor prawa) Jacek Skubikowski (1954-2007),
- adwokat w procesach politycznych, senator Edward Wende (1936-2002),
- seksuolog Michalina Wisłocka (1921-2005),
- astronom Włodzimierz Zonn (1905-75), wszyscy CEA,

- historyk i politolog Jan Baszkiewicz (1930-2011), w którego kilku wykładach na UW miałem przyjemność uczestniczyć,
- adwokaci, członkowie Komitetu Obrony Robotników Ludwik Cohn (1902-81) i Aniela Steinsbergowa (1896-1988),
- fotografik Benedykt Dorys (1901-90),
- wokalistka Anna German (1936-82), z czego jesteśmy bardzo dumni na Żuławach - posiadająca po matce korzenie menonickie
- szykanowany w okresie PRL elektronik i informatyk-wynalazca Jacek Karpiński (1927-2010),
- historyk gospodarczy Witold Kula (1936-88) i jego żona socjolog Nina Assorodobraj-Kula (1908-99),
- aktorka i wokalistka Tola Mankiewiczówna (Teodora Raabe, 1900-85),
- literat, satyryk, prezes ZAiKS-u Antoni Marianowicz (1924-2003),
- komunistyczny aparatczyk, twórca unieśmiertelnionej w dowcipach o Radiu Tirana "Komunistycznej Partii Polski na emigracji" Kazimierz Mijal (1910-2010),
- aktorka Zofia Mrozowska (1922-83),
- współtwórca Kabaretu Starszych Panów, satyryk Jeremi Przybora (1915-2004),
- filozof Barbara Skarga (1919-2009), dama Orderu Orła Białego
- aktorka Hanna Skarżanka (1917-92), co ciekawe m.in. kierownik artystyczny Muzeum Archidiecezji Warsz. w latach 80.,
- pisarz Andrzej Szczypiorski (1928-2000),
- satyryk, opozycjonista Janusz Szpotański (1929-2001),
- doktor prawa, filatelista Józef Tislowitz (1893-1976), wszyscy CER

Przede wszystkim jednak warszawskie cmentarze ewangelickie pozostają kroniką stołecznego mieszczaństwa i sfer przemysłowych oraz związanej z nimi więzami rodzinnymi inteligencji ponad dwóch stuleci (do połowy XVIII wieku cmentarz dla warszawskich protestantów znajdował się nieco bardziej na wschód, na Muranowie). Zostało na nich pochowanych wiele postaci, które na trwałe weszły do historii Polski, by z CEA wymienić choćby autora sławnego "Słownika języka polskiego" i zasłużonego pedagoga Samuela Bogumiła Lindego (1771-1847), architekta Szymona Bogumiła Zuga (1733-1807), projektanta ogrodów w Łazienkach i Wilanowie Jana Chrystiana Szucha (1752-1813), pierwszego dyrektora warszawskiego Ogrodu Botanicznego Michała Szuberta (1787-1860), socjologa, tłumacza "Kapitału" Ludwika Krzywickiego (1859-1941; o ironio, na tym samym cmentarzu pochowano dwóch mężczyzn o nazwisku...Karol Marks), wiceprezesa PAU, anatoma porównawczego Henryka Ferdynanda Hoyera (1864-1947), sławnych cukierników Wedlów, bohatera wywiadu podziemnego Związku Jaszczurczego Stanisława Jeute (1910-43).

Z kolei najsławniejsi pochowani na CER to pisarze Stefan Żeromski (1864-1925), Juliusz Kaden-Bandrowski (1885-1944) i Andrzej Niemojewski (1864-1921), chemik i fizjolog Marceli Nencki (1847-1901), literaturoznawca i wolnomyśliciel Jan Baudouin de Courtenay (1845-1929), etnograf i socjolog Jan Stanisław Bystroń (1892-1964), zamordowany przez nacjonalistów ukraińskich myśliciel i polityk piłsudczykowski Tadeusz Hołówko (1889-1931; przy ulicy jego imienia na warszawskich Sielcach mieszkał Krzysztof Kamil Baczyński), malarz Józef Simmler (1823-68), autorka sławnych książek dla gospodyń Lucyna Ćwierczakiewiczowa (1829-1901), pionier polskiej fotografii, numizmatyk i znany patriota Karol Beyer (1818-77), lewicowy historyk i polityk, syn Ignacego Daszyńskiego, b. patron znanych zakładów odzieżowych w Łodzi Adam Próchnik (1892-1942).

Część z tych zasłużonych zdążyło już odejść w zapomnienie, choćby twórca nowoczesnej polskiej stenografii Daniel Polakiewicz (1854-1928), zasłużony dla warszawskiej litografii Józef Pakulski (1900-77), czy też inżynier górniczy i naukowiec w tej dziedzinie Henryk Czeczott (1875-1928; wszyscy trzej - CER).

Być może przesadzam, ale ta rzeźba wydaje mi się lekko niefortunna...

Nie był on jedynym z pochowanych w tym zakątku Warszawy, który zdobył uznanie swoją pracą na terenie Cesarstwa Rosyjskiego. To samo dotyczy zasłużonego dla budowy kolei wschodniochińskiej inż. Emila Titza (1872-1926), konstruktora najdłuższego tunelu kolejowego na Kaukazie (Suramskiego), a potem dyrektora Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej Ferdynanda Rydzewskiego (1833-1910) oraz Gustawa Lautera (1890-1973; wszyscy trzej - CEA), który w pierwszych latach istnienia ZSRR stawiał elektrownię wodną pod Leningradem, zaś po powrocie do Polski został....prezesem Sądu Okręgowego w Warszawie. Podczas spaceru po cmentarzach można także natknąć się na pamiątki po ludziach zasłużonych dla innych regionów Polski, np. patronie jednej z mazurskich wsi, konsulu i dyrektorze Instytutu Bałtyckiego Stanisławie Srokowskim (1872-1950) oraz czołowym przedwojennym śląskim architekcie, a także malarzu - Tadeuszu Michejdzie (1895-1955). Odrębny a interesujący temat stanowią ślady przedstawicieli różnych narodowości - od Brytyjczyków przez licznych oficerów carskiej armii niemieckiego pochodzenia (z napisami cyrylicą na nagrobkach!; CEA był zresztą w XIX wieku miejscem pochówku warszawskich prawosławnych różnych obrządków) po przedstawicieli narodów bałtyckich i...Koreańczyka (CER).

kaplica grobowa XIX-wiecznego właściciela Pałacu Saskiego kupca Iwana Skwarcowa (ok. 1788-1850)

Oczywiście nie wszyscy spoczywający na warszawskich cmentarzach ewangelickich byli ludźmi o świetlanej reputacji. Popularną postacią nie był prezydent Warszawy w latach 1816-30, późniejszy wysoki rosyjski dostojnik i generał Karol Fryderyk Woyda (1771-1845, CER), przodek dwukrotnego mistrza olimpijskiego w szermierce Witolda Woydy. Na poglądy prezesa Polskiego Towarzystwa Eugenicznego i organizatora Ministerstwa Zdrowia Publicznego Leona Wernica (1870-1953) trzeba patrzeć przez pryzmat jego epoki, jednak w świetle późniejszych doświadczeń hitleryzmu muszą one budzić obrzydzenie. Z dostępnych mi informacji wnioskuję, że dość nierówny poziom ma literacka spuścizna tłumacza, krytyka i esperantysty Leo Belmonta (1865-1941).

Najbardziej chyba jednak podczas poznawania historii tych cmentarzy zaskoczył mnie imponujący pomnik niejakiego Jana Bogumiła Folanda (1836-95). Z miejsca przypomniał mi się Woland z "Mistrza i Małgorzaty", tym bardziej, że ów prezes Konsystorza Ewangelicko-Reformowanego był też wiceprezesem Warszawskich Teatrów Rządowych...